Ta strona używa plików cookies

Dalsze korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.

Gmina Kozy - Przyjazne Miejsce
Gmina Kozy
pokaż menu dodatkowe »
Pokaż aktualności z kategorii:
Pokaż aktualności z ZAKRESU DAT:

O lodowni w Kozach głośno w mediach

Czwartek, 20 sierpnia 2015 aktualności / sprawy gospodarcze i inwestycje
O lodowni w Kozach  głośno w mediach
Zanim powstały pierwsze elektryczne chłodziarki w szlacheckich folwarkach przechowywano produkty w zimnie korzystając z naturalnych i praktycznych rozwiązań.
Znana wszystkim mieszkańcom Kóz lodownia dworska zyskała nowy blask. Jej wnętrze oczyszczono ze śmieci, wzmocniono konstrukcję, odtworzono fragment korytarza i kamiennego pierścienia.
Informacje na ten  temat  pojawiły się w wielu krajowych mediach.
Postęp robót i zmiany w wyglądzie budowli można śledzić w załączonej do artykułu galerii ...
 
Lodownia w Kozach stanowi jeden z najciekawszych punktów parkowego krajobrazu.
Odremontowana budowla wzbudza zaiteresowanie mieszkańców dotąd obojętnie przechodzacych obok "kopca w parku" ... i to z różnych powodów.
Chętnie przypatują się jej dzieci, zaciekawione kształtem z daleka przypominającym iglo lub  planetarium. Nie ukrywa swego wielkiego zdziwienia każdy przechodzień, czytajac informację na temat dawnego przeznaczenia tego obiektu. Starsi mieszkańcy komentują te informacje, przypominając sobie opowieści na temat wykorzystywania tego miejsca.
I wszyscy, z prawdziwym uznaniem dla dawnych budowniczych, podziwiają zastosowaną tu ... technologię chłodzenia.
Szczególnie w ostatnie, upalne dni obiekt ten stał się tematem rozmów, komentarzy, a nawet reportaży w lokalnych i ponadlokalnych mediach.

 
lodownia budowa

Lodownie budowano w dawnych lochach lub zagłębieniach, koniecznie w zalesionym lub zacienionym miejscu, w pobliżu dworu.
Od dna  wykopanego dołu układano cembrowany, sklepiony mur sięgający aż do góry lodowni.
Na drewnianych belach układano podłogę, na niej ustawiano żywność lub napoje wymagające schłodzenia, a pod nią składowny lód utrzymywał stałą temperaturę (ok. -4O C) chłodząc pomieszczenie.
Podczas mrozów, wyrąbywano go z zamarzniętych zbiorników wodnych, zwożono do lodowni, a następnie zalewano gorącą wodą i zasypywano solą w celu uzyskania jednolitej bryły lodowej, która po ponownym zamarznięciu wolniej topi się latem.
Należało także zadbać o mały kanał, którym miała być wyprowadzana woda z topniejącego lodu.
Do sklepionej pod kopułą lodowni prowadził krótki kamienny korytarz, budowany  zawsze od strony najmniej nasłonecznionej, dodatkowo zabezpieczony w dwoje drzwi, chroniacych to miejsce przed wtargnieciem ciepłego powietrza z zewnątrz.
Lód wydobywany z wnętrza lodowni używany był przez mieszkańców pałacu do chłodzenia żywności, napoi, produkcji lodów i sorbetów, a również często ratował życie służąc niejednokrotnie jako środek do schładzania ciała podczas choroby przebiegającej z dużą gorączką.

Dzięki pracom prowadzonym w parku w ramach zadania „Wzrost atrakcyjności turystycznej Gminy Kozy poprzez zagospodarowanie terenu parku w zabytkowym założeniu pałacowo-parkowym – Pałac Czeczów” dofinansowanego ze środków Regionalnego programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, znana wszystkim mieszkańcom Kóz lodownia zyskała nowy blask.

Jej wnętrze oczyszczono ze śmieci gromadzonych tam przez wiele długich lat z działajacej opodal fryzjerni (dziejszy sklep "Boy") oraz sąsiadującego z nią, nieistniejącego już, sklepiku-bufetu pana Tomalika.
Wzmocniono konstrukcję kopuły lodowni od wewnątrz konstrukcją z prętów i  siatki i  od zewewnątrz obudowując ceglanym i kamiennym wzmocnieniem.
Odsłoniono i zrekonstuowano fragment krótkiego korytarza prowadzacego do pomieszczenia lodowni w którym kiedyś istniało dwoje drzwi.
Założono oświetlenie i kratę zabezpieczająca przed upadkiem do głębokiej na kilka metrów "studni" (będącej dawnym pojemnikiem na lód) tak, aby  umożliwić obejrzenie wnętrza.
Wzgórek wokół  lodowni obsadzono płożącą się roślinnością, która zabezpieczy w miarę rozrostu, stabliność gruntu i wpłynie na poprawę estetyki tego miejsca.

                                                                                                                             (patrz galeria pod artykułem)

Materiał filmowy na ten temat przygotowała Telewizja Polska Katowice: Lodówka sprzed wieków w parku dworskim w Kozach-kliknij
Informację zamieścił ogólnopolski TELEEKSPESS EKSTRA.
Radio Bielsko zamieściło reportaż wraz ze zdjęciami na swojej stronie internetowej: Nowość do oglądania- kliknij;  Kozy będą miały nową atrakcję- kliknij
Gazeta Wyborcza też napisała na ten temat w dodatku bielskim  - kliknij
były też artykuły w  Koziańskich Wiadomościach( nr 8)

lodownia


"Leżące nieopodal Bielska Kozy wzbogaciły się o nową atrakcję turystyczną. W tutejszym parku dworskim władze gminy odrestaurowały zabytkową lodownię. To jedyny tego typu obiekt zachowany w całym regionie."
pisze GAZETA WYBORCZA z dnia 10 sierpnia 2015 roku
dalej czytamy:

"Ozdobą Kóz jest pochodzący z XVIII wieku neoklasycystyczny pałac, który stoi pośrodku malowniczego parku przy głównej drodze z Bielska-Białej do Krakowa. Posiadłość należała kiedyś do rodziny Czeczów, którzy byli właścicielami Kóz. W ostatnich latach władze gminy za 7,4 mln zł przywróciły pałacowi dawny blask. Odrestaurowano też otaczający go park.

Na koniec urzędnicy postanowili zająć się także nietypową, ponad 200-letnią budowlą, która znajduje się w północnej części parku.
Z zewnątrz przypomina obserwatorium astronomiczne, tyle że z ceglaną kopułą, która wystaje z gruntu.
W rzeczywistości był to obiekt, bez którego dawnym lokatorom pałacu byłoby trudno żyć. - To lodownia, czyli chłodzona w specjalny sposób dawna spiżarnia, gdzie kiedyś przechowywano żywność - wyjaśnia Anna Gacek-Bilczewska, zastępczyni wójta Kóz.


Lodownia ma w środku kształt odwróconej gruszki. Zimą z okolicznych pól przywożono bryły lodu i wrzucano go do głębokiego na 4,5 metra dołu zakończonego odpływem. Mieściło się w nim aż 12 wozów lodu. Powyżej znajdowała się drewniana podłoga. Do lodowni prowadził korytarz, obiekt był też wyposażony w podwójne drzwi. To pozwalało na zachowanie zgromadzonego lodu aż do września i utrzymanie w środku niskiej temperatury - około 4 stopni. Dzięki temu zawieszona pod kopułą żywność nie psuła się nawet w lecie.

Przez lata lodownia była zaniedbana - przed remontem wydobyto z niej 25 m sześc. śmieci. Teraz wróciła do dawnej świetności. Wzmocniono jej konstrukcję, odsłonięto fragment korytarza i kamiennego pierścienia. Założono kratę zabezpieczającą, która umożliwia obejrzenie wnętrza i specjalne oświetlenie.

Wszystko kosztowało ponad 90 tys. zł. Większość tej kwoty to unijna dotacja."

treść artykułu zaczerpnięto ze strony:
http://bielskobiala.gazeta.pl/bielskobiala/1,88025,18527482,nowa-atrakcja-niezwykla-lodowka-sprzed-dwoch-wiekow-foto.html
więcej o lodowniach:

http://bielskobiala.gazeta.pl/bielskobiala/1,88025,18527482,nowa-atrakcja-niezwykla-lodowka-sprzed-dwoch-wiekow-foto.html
http://ciekawostkihistoryczne.pl/2012/12/08/jak-radzono-sobie-w-czasach-przed-wynalezieniem-lodowek/
http://www.wilanow-palac.pl/sekrety_staropolskiej_lodowni.html
http://wikimapia.org/#lang=pl&lat=49.846303&lon=19.141586&z=20&m=b
http://almanach.historyczny.org/wiki/Lodownia
http://www.beskidzka24.pl/artykul,pieknieje_park_dworski_w_kozach,35668.html
rycina pochodzi ze strony:http://ciekawostkihistoryczne.pl/2012/12/08/jak-radzono-sobie-w-czasach-przed-wynalezieniem-lodowek/
wiadomości zebrała H.Kozieł

Galeria

lodownia w 1966 roku + powiększ zdjęcie
lodownia w 2009 roku + powiększ zdjęcie
lodownia z przed remontu -wejście + powiększ zdjęcie
lodownia z przed remontu od strony pn-zach + powiększ zdjęcie
lodownia z przed remontu od strony pd + powiększ zdjęcie
lodownia - początek robót rok 2015 + powiększ zdjęcie
kopuła lodowni przed remontem + powiększ zdjęcie
lodownia przed rozpoczęciem prac  + powiększ zdjęcie
początek prac remontowych + powiększ zdjęcie
lodownia tuż przed początkiem prac + powiększ zdjęcie
początek remontu lodowni + powiększ zdjęcie
wyjmowanie śmieci z wnętrza budowli + powiększ zdjęcie
wyjmowanie śmieci z dołu + powiększ zdjęcie
porządki na dnie lodowni + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
lodownia -połączenie materiałów budowlanych cegły i kamienia + powiększ zdjęcie
góra śmieci wyjęta z wnętrza lodowni + powiększ zdjęcie
śmieci wyjęte z lodowni + powiększ zdjęcie
śmieci ...śmieci ... śmieci... z lodowni + powiększ zdjęcie
prace nad wejściem do lodowni + powiększ zdjęcie
prace nad sklepieniem otworu + powiększ zdjęcie
prace przy odtwarzaniu wejścia + powiększ zdjęcie
archeolog prowadzi prace + powiększ zdjęcie
zaduma archeologa Agnieszki Skoczylas nad lodownią + powiększ zdjęcie
kopuła od środka z zachowanym dawnym hakiem u sufitu + powiększ zdjęcie
otwory w kopule służące prawdopodobnie do mocowania konstrukcji podłogi? półek? + powiększ zdjęcie
siatka zabezpieczająca sklepienie od wewnątrz + powiększ zdjęcie
siatka zabezpieczająca sklepienie od wewnątrz z zachowanym hakiem + powiększ zdjęcie
siatka zabezpieczająca sklepienie od wewnątrz -montaz + powiększ zdjęcie
uszkodzenia w kopule od strony pd + powiększ zdjęcie
prace rekonstrukcyjne w toku + powiększ zdjęcie
prace rekonstrukcyjne w toku + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
lodownia: inwestor, nadzór konserwatorski i wykonawca prac w trakcie oględzin + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
uszkodzenia  w kopule lodowni + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
rekonstrukcja kopuły z zewnątrz + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
prace rekonstrukcyjne w toku + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
lodownia po remoncie + powiększ zdjęcie
czyszczenie wnętrza-głębokość 4,5 m od poziomu wejścia + powiększ zdjęcie
krata zabezpieczająca kopułę + powiększ zdjęcie
zachował się hak z dawnych czasów + powiększ zdjęcie
krata zabezpieczająca  + powiększ zdjęcie
zainstalowano kraty + powiększ zdjęcie
dawna mieszkanka tego miejsca ? + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
 + powiększ zdjęcie
lodownia cieszy ogromnym zainteresowaniem! + powiększ zdjęcie
zwiedzający zabytek + powiększ zdjęcie
lodownia w sierpniu 2015 roku po zakończeniu prac + powiększ zdjęcie