Ta strona używa plików cookies

Dalsze korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.

Gmina Kozy - Przyjazne Miejsce
Gmina Kozy
pokaż menu dodatkowe »
Pokaż aktualności z kategorii:
Pokaż aktualności z ZAKRESU DAT:

FESTIWAL DUSZONEK 2017 -ZAPRASZAMY wszystkich mieszkańców do udziału i degustacji !!!

Czwartek, 19 października 2017 aktualności / ostrzeżenia-komunikaty-ogłoszenia
 FESTIWAL DUSZONEK 2017 -ZAPRASZAMY wszystkich mieszkańców do udziału i degustacji !!!
Tę cykliczną imprezę promującą naszą koziańską potrawę zaplanowano na  sobotę,  21 października, na placu zabaw przy ulicy Podgórskiej, w Kozach. Początek o godzinie 13. Zapraszamy j wszystkich chętnych do udziału w rywalizacji. Wystarczy przygotować swój kociołek z potrawą i przyjść na plac aby ją tam udusić na ogniu i poddać ocenie. Nagrody czekają! Dzieci zapraszamy do zabawy i  całymi rodzinami mieszkańców do wspólnego biesiadowania oraz ... degustacji festiwalowych duszonek!
Mamy nadzieję, że  tym razem dopisze piękna, jesienna aura ponieważ w pierwszym terminie tj 23 września br. została ona odwołana ze względu na deszcz.

***
Ten bardzo prosty w założeniu konkurs ma przede wszystkim na celu propagowanie duszonek - koziańskiej potrawy regionalnej. Jest też okazją do spotkania się mieszkańców i wymiany zdań w cieple palących się ognisk i wśród zapachu unoszącego się od duszących się, aromatycznych potraw.
Już po raz kolejny w tym roku całe rodziny czy nawet w konsekwencji dzielnice Kóz rywalizują pomiędzy sobą o pierwsze miejsce w konkursie. Najlepsze duszonki,  wybierane są przez  degustujące je osoby, które swój głos oddają nabijając pusty talerzyk przy kociołku, z którego ich zdaniem, potrawa była najsmaczniejsza. Wyłonienie zwycięzcy następuje szybko bowiem zawartość kociołków  znika w niezwykłym tempie.
W ubiegłym roku   głosować można było jeszcze na wiejskie, kwaśne mleko, które teraz jak w dawnych czasach towarzyszyło zawsze tej potrawie.
Trzy lata (2012-2014) laur zwycięzcy należał do Pani Stefanii Dyczek z Dolnej Wsi, która preferowała żeberko wędzone, jako dodatek do ziemniaków.
W 2015 roku wygrały duszonki sporządzone przez rodzinę Łopadczaków oparte na tradycyjnych składnikach: ziemniakach, cebuli, boczku i kiełbasie.
W ubiegłym 2016 roku wygrała potrawa przygotowana przez rodzinę Woźniaków z ulicy Podgórskiej.
KTO zrobi najsmaczniejsze duszonki w tym roku?
Zapraszamy do rywalizacji.

****
Historia tej potrawy w Kozach obrosła już w legendę.
Opowieść o jej powstaniu sięga wieku, kiedy w Kozach, w dworze mieszkał właściciel tych dóbr. Opowiada o  sytuacji kiedy znużeni pracą w polu chłopi  byli już bardzo głodni. Rozpalili  ognisko i smażyli w znalezionym dziurawym glinianym garnku reszki słoniny i cebuli ze śniadania i  ziemniaki owinięte w liście kapusty. Zapach potrawy był tak intensywny, że przyciągnął spacerującego właściciela w to miejsce, a ten do takiego stopnia zafascynował się tym zapachem, że nie nie dość, że nie ukarał chłopów za wykorzystanie produktów ze swojego pola, to nakazał dworskiej kucharce przyrządzanie takiej właśnie aromatycznej  potrawy dla siebie i swojej rodziny.
Każde podanie zawiera ziarno prawdy.
Duszonki na pewno zrodziły się z biedy. Ludzie natomiast dla urozmaicenia zamiast przygotowywać jak na co dzień w domu gotowane  ziemniaki okraszone słoniną, zdecydowali się na ich duszenie w polu,  a z czasem biesiadne, wspólne przy ogniu. Składniki były zwykle te same: ziemniaki, słonina, kapusta, cebula, sól i pieprz.
Kiedyś duszonki dusiło się w starym garnku z dziurami na spodzie, co wynikało głównie z faktu, że naczynia były zbyt drogie, by móc sobie pozwolić na włożenie nowego garnka do ogniska. Jego zły stan miał także znaczenie praktyczne. Dziurami uchodziła para znajdująca się w potrawie.
W związku z tym, że pokrywki były też towarem deficytowym, ze sprawą przykrycia potrawy radzono sobie w  ciekawy sposób.
Wykrawano wielkości pokrywki kawałek trawy z korzeniami i gliną tzw„doreń", obracano go trawą do dołu i przykrywano garnek. Doreń układano  na witki wierzbowe, które skrzyżowane klinowały zawartość garnka. Garnek odwracano dnem do dołu i ogrzewano na ogniu lub robiono to bez odwracania.
Dno, ścianki i górę potrawy w garnku okładano liśćmi kapusty co zapobiegało przypalaniu ziemniaków. Następnie układano w nim warstwami – ziemniaki, cebulę i słoninę, często dodawano także pokrojoną kiełbasę lub boczek, wszystko posypywano solą, pieprzem.
Dziura w garnku sprawiała, że   ziemniaki w środku, mimo nazwy były raczej upieczone niż uduszone.
Z czasem miejsce starych naczyń zajęły żeliwne garnki  teraz dokręcane śrubą i stojące na nóżkach, pod którymi pali się ogień.
Dalej zaprasza się  przyjaciół i znajomych  "na duszonki". 
Utrzymuje się tradycyjny podział ról – kobiety obierają ziemniaki i kroją resztę składników, a mężczyźni układają je warstwami w garnku i pilnują ogniska.
Czas oczekiwania na potrawę zwykle wykorzystywany jest na biesiadne rozmowy.
 
W języku dawnej gwary koziańskiej przepis na duszonki wyglądał by tak:

Narychtować łodmocony gornek zieleźniok łod łońskigo roku, umyć i powykłodać liściami z biołej kapusty. Naszastać na sermater łoskrobanyk zimnioków, a ku tymu, boczek wyndzony, śtyry duże cebule abo łosiym małyk i dobrom kiyłbase. Nasuć piyrsze zimnioki, posuć ik fest nasom przyprawom do zimnioków, potym trzeja dać poszastanom cebule, wciepać pokrojony boczek, troche talorków kiyłbasy, i posuć ik kapecke nasom przyprawom. Noji fort tak samo asz pod som dekiel. Na łostatku dać skóre z boczku coby nie kwicało. Uważojcie przy tej robocie coby za wiela nie napultać po izbie bo wos łokrzycom.
Za chałpom abo w gojak przi potocku rozpolić nieduży łogiyń i postawić zieleźniok z duszonkami. Polić pomału takom dobrom godzine, jino dać se pozór coby sie nie przypoliło. Jak bydzie jusz woniać to trzeja skosztować cy som miynkie. Duszonki nojlepiyj smakujom z kwaśnym mlykiym z glinioka. Zjydzcie zaroz żeby Wom nie ochłódły, a potym przy łognisku se pobajdurzycie abo pośpiywocie se roztomajte śpiywonki."(tekst.Wł.Skoczylas)

Koziańskie duszonki, sposób ich przygotowania i związane z nim rytuały stanowią tradycję lokalnej społeczności.
To nie tylko potrawa ale przede wszystkim obyczaj spotkań towarzyskich i rodzinnych z udziałem tej potrawy.
Wyraźnie da się zauważyć różnicę w przepisach oddzielającą "tutejszych" od tych, którzy tu później osiedli.

Każdy mieszkaniec z dziada pradziada"wie", w jaki sposób przygotować danie i co do niego dodać, żeby było jak dawniej.

Dlatego jeśli ktoś dodaje nowe składniki nie trzymając się tradycji,  w jednej części wsi naraża się na krytykę, ale w innej spotka się z uznaniem społeczności. Od razu pojawiają się też zarzuty, że takiej potrawy nie można nazywać "koziańskimi duszonkami".
Modyfikowanie dawnego przepisu i próby dodawania nowych składników są zawsze przy tej okazji również żywo dyskutowane.
Pomysł corocznego poddawania pod ocenę uczestników, przepisów pochodzących od różnych rodzin, i w   różnych częściach miejscowości,  przerodził się w ciekawy ... festiwal pomysłów i smaków.


Zapraszamy mieszkańców całymi rodzinami do wspólnej biesiady oraz ... degustacji festiwalowych duszonek!




Uwaga!
W razie niepogody spotkanie zostanie odwołane!
 
 
o przepisie na duszonki czytaj na stronie:
 http://www.kozy.pl/duszonki-w-kozach/site/72.html

o festiwalach w latach poprzednich pisaliśmy na stronie:
2012 http://kozy.vot.pl/aktualnosci/2012/10/08/pozegnanie-lata/

2013 http://kozy.vot.pl/aktualnosci/2013/09/13/festiwal-duszonek-w-kozach/
http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/993867,kozianski-festiwal-duszonek-duszonki-stefani-dyczek-ze-palce-lizac,id,t.html
2014 http://kozy.vot.pl/aktualnosci/2014/09/19/iii-kozianski-konkurs-duszonek
2015 http://www.kozy.pl/podsumowanie-v-festiwalu-duszonek-w-kozach/aktualnosci/398.html
2016 http://www.kozy.pl/otwarcie-pacu-zabaw-i-festiwal-duszonek-w-kozach/aktualnosci/693.html
2017 http://www.kozy.pl/juz-wkrotce-w-kozach-kolejnyfestiwalduszonek/aktualnosci/960.html

 opr. materiału: H.Kozieł